Nghe có vẻ ngược đời, nhưng đó là sự thật. Hầu hết người dùng nghĩ rằng tay ghế là chỗ để đặt tay cho đỡ mỏi. Họ đặt khuỷu tay lên, cẳng tay thả lỏng, và cảm thấy thoải mái. Nhưng đó chỉ là kết quả bề mặt, không phải chức năng thực sự.
Chức năng thực sự của tay ghế là chia sẻ trọng lượng của cánh tay – thứ mà vai và cổ đang phải gánh mỗi ngày mà bạn không hề hay biết.
Một cánh tay nặng bao nhiêu?
Cánh tay người trưởng thành (từ khớp vai đến đầu ngón tay) chiếm khoảng 4% đến 6% tổng trọng lượng cơ thể. Con số này có thể thay đổi tùy theo vóc dáng, tỷ lệ cơ bắp, nhưng nhìn chung, với một người nặng 70kg, mỗi cánh tay nặng khoảng 3-4kg. Hai cánh tay cộng lại có thể lên tới 6-8kg, thậm chí 10kg với người có thân hình to lớn.
Mỗi cánh tay nặng vài kg. Khi không có điểm tựa phù hợp, phần trọng lượng đó được giữ bởi hệ cơ quanh vai, cổ và lưng trên trong suốt thời gian làm việc.
Khi bạn ngồi gõ bàn phím, cánh tay không tự nhiên mà được nâng lên. Các cơ quanh vai – chủ yếu là cơ delta, cơ trên gai, và cơ thang – phải co lại để giữ cánh tay ở tư thế làm việc. Cổ cũng tham gia, vì cơ thang kết nối từ xương bả vai lên xương chẩm phía sau đầu. Mỗi giây trôi qua, những cơ đó đang làm việc.
Bạn không cảm nhận được điều này một cách có ý thức, bởi vì cơ thể bạn quá giỏi trong việc bù trừ. Nó sẽ tự động điều chỉnh, gồng lên, và bạn chỉ thấy kết quả sau 4-6 tiếng: vai nặng, cổ mỏi, đầu hơi choáng, hoặc đơn giản là cảm giác “uể oải” không rõ nguyên do. Bạn nghĩ đó là do căng thẳng, do tuổi tác, do ngồi lâu. Nhưng thực ra là do vai đã phải gánh thêm 6-10kg cả ngày mà không có điểm tựa.
Tay ghế làm gì?
Tay ghế tạo ra một điểm tựa. Nó chuyển trọng lượng của cánh tay từ vai và cổ xuống khung ghế, rồi xuống sàn. Khi khuỷu tay được đặt trên tay ghế ở đúng độ cao, các cơ quanh vai được phép thả lỏng. Cổ không còn bị kéo căng. Toàn bộ sức nặng của đôi tay được dồn vào chiếc ghế – thứ được thiết kế để chịu tải trọng hàng trăm kg.
Bạn cảm thấy tay được nghỉ, đúng. Nhưng điều quan trọng hơn là vai được nghỉ. Đó là chức năng thật sự của tay ghế, và đó là lý do tại sao một chiếc ghế không có tay vịn hoặc có tay vịn quá thấp sẽ khiến bạn mệt mỏi một cách âm thầm.
Có một thí nghiệm đơn giản bạn có thể làm ngay bây giờ: ngồi thẳng, thả lỏng vai, và để hai tay buông thõng tự nhiên bên hông. Cảm nhận trọng lượng của cánh tay. Sau đó, đặt khuỷu tay lên một điểm tựa – mặt bàn, tay vịn ghế, bất kỳ – sao cho cẳng tay song song với mặt sàn. Bạn sẽ thấy vai bỗng nhẹ bẫng. Sự khác biệt đó là thứ mà người ngồi 8 tiếng mỗi ngày cảm nhận rõ nhất.
Khi vai mỏi, vấn đề không còn nằm ở vai. Nó bắt đầu ảnh hưởng đến mọi thứ bạn làm bằng đôi tay của mình. Một cú click chuột, một dòng email, một buổi họp kéo dài. Tay ghế không giúp bạn làm việc tốt hơn. Nó giúp cơ thể bớt phải làm những công việc không cần thiết.
Chọn tay ghế
Trong các cuộc đàm phán ngân sách mua sắm nội thất, tay ghế thường là thứ bị cắt bỏ đầu tiên. “Không cần tay vịn cũng được, tốn tiền”, “Nhân viên có thể để tay lên bàn mà”. Đó là một sai lầm lớn. Khi bạn cắt tay ghế khỏi ghế nhân viên, bạn đang bắt vai và cổ của họ làm việc thay cho khung ghế. Một đôi tay nặng 6-10kg không phải là trọng lượng nhỏ. Nếu không được chia sẻ, nó sẽ tích tụ thành mệt mỏi mãn tính, đau vai gáy, và những cơn đau đầu vào cuối ngày.
Vấn đề không chỉ là có hay không có tay ghế. Mà là loại tay ghế đó có thực sự làm được việc hay không. Trên thị trường, tay ghế được phân thành các cấp độ từ 1D đến 4D, mỗi cấp thêm một hướng điều chỉnh. D là viết tắt của dimensional – chiều không gian.
- Tay ghế 1D chỉ điều chỉnh được độ cao. Bạn kéo lên hoặc ấn xuống, nhưng không thể thay đổi vị trí khác. Đây là mức tối thiểu để một chiếc ghế có thể gọi là “có tay vịn”. Nó vẫn tốt hơn không có, nhưng nếu độ cao không vừa với bàn của bạn, nó trở nên vô dụng.
- Tay ghế 2D thêm khả năng trượt tới lui. Bạn có thể kéo tay ghế lại gần bụng hoặc đẩy ra xa. Điều này giúp điều chỉnh khoảng cách từ khuỷu tay đến bàn phím, phù hợp với tư thế ngồi của từng người.
- Tay ghế 3D bổ sung thêm khả năng xoay mặt bệ vào trong hoặc ra ngoài. Đây là tính năng quan trọng với người dùng chuột nhiều, giúp cổ tay giữ được góc tự nhiên, giảm áp lực lên dây thần kinh giữa.
- Tay ghế 4D là cao cấp nhất, cho phép trượt ngang – thu hẹp hoặc mở rộng khoảng cách giữa hai tay ghế. Người có vai rộng có thể đẩy ra ngoài, vai hẹp có thể kéo vào trong. Đây là mức độ điều chỉnh mà hầu như ai cũng tìm được vị trí phù hợp với cơ thể mình.
Một chiếc tay ghế đúng không cần phải là 4D. Với đa số nhân viên văn phòng, tay ghế 2D hoặc 3D là đủ, miễn là có thể điều chỉnh độ cao và độ sâu. Nhưng điều quan trọng nhất: tay ghế phải ở đúng độ cao so với mặt bàn. Khi bạn ngồi thẳng, vai thả lỏng, khuỷu tay cần tạo góc 90-100°, và tay ghế phải nâng đỡ cẳng tay ở đúng vị trí đó. Nếu tay ghế quá thấp, vai lại phải hạ xuống – cũng mỏi. Nếu quá cao, vai bị nhún lên – càng mỏi hơn.
Với những dòng ghế dưới 2 triệu, tay ghế thường là loại cố định, không điều chỉnh được độ cao. Đó là lý do tại sao nhiều người mua ghế rẻ tiền có tay vịn nhưng không bao giờ dùng – vì nó không vừa. Và một chiếc tay ghế cố định sai vị trí còn tệ hơn không có tay ghế, bởi nó buộc bạn phải vươn vai hoặc hạ thấp người, tạo ra một tư thế sai lệch mới.
Bài viết thuộc hệ thống nội dung của Nội Thất Lê Tâm.Tay ghế không sinh ra để tay được nghỉ. Nó sinh ra để vai được nghỉ. Và khi vai được nghỉ, cổ được nghỉ, lưng trên được nghỉ – bạn mới có thể làm việc 8 tiếng mà không tan rã vào lúc 4 giờ chiều.
→ Đệm ngồi quyết định tuổi thọ cột sống bạn ngồi 8 tiếng ra sao?